Jak wdrożyć system BPM w firmie? Od wyboru procesu do uruchomienia pierwszego workflow
Wiele firm odkłada automatyzację procesów, bo kojarzy ją z rocznym projektem IT, setką stron wymagań i systemem, którego potem nikt nie odważy się zmienić. Ale wdrożenie systemu BPM może wyglądać inaczej – pokazujemy pięć kroków, które prowadzą od wyboru procesu do pierwszego działającego workflow.
- Jak przebiega wdrożenie systemu BPM w firmie krok po kroku
- Jak dokonać wyboru procesu
- Jak wygląda modelowanie procesów BPMN
- Jak wygląda konfiguracja workflow w low-code/no-code
- Integracja z ERP
- testowanie i pierwsze uruchomienie
- Ile trwa wdrożenie BPM
- Dlaczego pierwszy proces może działać już po kilku dniach
- Od czego zacząć wdrożenie BPM?
- Krok 1. Wybierz właściwy proces
- Krok 2. Zmapuj przebieg, wyjątki i role
- Krok 3. Zbuduj workflow i połącz go z systemami
- Krok 4. Przetestuj różne ścieżki
- Krok 5. Uruchom i mierz
- Dlaczego proces po wdrożeniu nadal powinien się zmieniać i ewoluować?
- Podsumowanie - Jak technologia low-code/no-code skraca kolejne iteracje?
Od czego zacząć wdrożenie BPM?
Wdrożenie systemu BPM zaczyna się tak naprawdę przy stole, a nie w panelu administratora. Zanim ktokolwiek narysuje pierwszy diagram, organizacja musi podjąć trzy decyzje, od których zależy cały projekt.
Pierwsza decyzja dotyczy właściciela procesu. Nie musi nim być dyrektor ani kierownik IT – właścicielem powinna zostać osoba, która zna proces od środka, może rozstrzygać spory o jego przebieg i bierze odpowiedzialność za wynik. Bez niej każde pytanie „a co, jeśli...” trafia na zebranie, a zebranie kończy się kilkoma odpowiedziami i kolejnym zebraniem.
Druga decyzja dotyczy celu. Hasło „usprawnić obieg faktur” wyznacza kierunek, ale nie jest celem – celem jest na przykład skrócenie akceptacji z tygodnia do dwóch dni albo to, żeby żadna faktura nie trafiała do księgowości po terminie płatności. Mierzalny cel pozwala później obronić projekt przed zarządem i ucina dyskusje o funkcjach, które „przydałyby się przy okazji”.
Trzecia decyzja dotyczy zespołu. Projekt potrzebuje kogoś z biznesu, kto opisze proces i kogoś z IT, kto odpowie na pytania o systemy, dane i uprawnienia. Nie potrzebuje natomiast od pierwszego dnia wszystkich działów, których proces może kiedyś dotyczyć.
Najczęstszy błąd na tym etapie polega na próbie cyfryzacji wszystkiego naraz. Firma spisuje wymagania dla dziesięciu procesów, porównuje je w arkuszu, ale po pół roku wciąż nie ma ani jednego działającego obiegu. Rozsądniej zacząć od jednego procesu, uruchomić go i na tej podstawie planować kolejne. Jeśli wciąż nie wiesz, czy w Twoim przypadku wystarczy rozbudować ERP, czy potrzebujesz osobnej platformy procesowej, przeczytaj nasz tekst ERP czy automatyzacja biznesu?.
Krok 1. Wybierz właściwy proces
Pierwszy proces ma dwa zadania: powinien rozwiązać realny problem i pokazać, że kolejne wdrożenia mają sens. Dobry kandydat na pierwszy proces spełnia kilka warunków:

- problem widać gołym okiem, a jego koszt zna każdy, kto z procesem pracuje: opóźnione płatności, zagubione umowy, maile z pytaniem „czy ktoś to już zatwierdził?”;
- proces ma wyraźny początek i koniec, na przykład od wpływu faktury do jej zaksięgowania;
- reguły są ustalone, nawet jeśli nikt ich dotąd nie spisał;
- dane potrzebne do decyzji istnieją w którymś systemie i da się do nich dotrzeć.
W praktyce takim kandydatem najczęściej okazuje się obieg faktur, obieg umów, wnioski urlopowe albo zapotrzebowania zakupowe – z tego co zaobserwowaliśmy, to te procesy prawie zawsze idą na pierwszy ogień. Szerzej o tym, które obszary firmy warto cyfryzować w pierwszej kolejności, piszemy w artykule o automatyzacji procesów biznesowych.
Równie ważne jest to, czego nie wybierać na start. Proces, który właśnie się zmienia po reorganizacji, proces sporny między działami albo proces, który dotyka pięciu systemów jednocześnie, lepiej odłożyć na drugą lub trzecią iterację. Platforma poradzi sobie z takim procesem, ale pierwsze wdrożenie ma szybko dać efekt, a nie utknąć w negocjacjach między działami.
Przydaje się też prosty test. Jeśli właściciel procesu nie potrafi w jednym zdaniu powiedzieć, kiedy proces się kończy, to proces wymaga jeszcze porządków, zanim trafi do systemu.
Krok 2. Zmapuj przebieg, wyjątki i role
Mapa procesu powinna pokazywać, jak praca przebiega naprawdę, a nie to, co zapisano w procedurze sprzed kilku lat. Najlepiej rysować ją razem z osobami, które wykonują proces na co dzień: księgową, asystentką zarządu, kierownikiem działu. Te osoby wiedzą, gdzie dokumenty leżą najdłużej i kto „zawsze musi jeszcze rzucić okiem”.
Ścieżka główna i wyjątki
Ścieżkę główną zwykle da się opisać w pięć minut: faktura wpływa, ktoś ją opisuje, kierownik akceptuje, księgowość księguje i koniec. Wdrożenia rzadko jednak kończą się na ścieżce głównej; największym kłopotem są wyjątki: faktura bez zamówienia, korekta, dokument w obcej walucie, akceptant na urlopie, kwota powyżej budżetu działu. Każdy wyjątek, którego zabraknie na mapie, po uruchomieniu wróci jako mail z pytaniem „i co teraz?”.
Dlatego przy każdym kroku warto zadać trzy pytania: co się dzieje, gdy brakuje danych? Co się dzieje, gdy osoba odpowiedzialna jest nieobecna? Co się dzieje, gdy ktoś odrzuci dokument?
Role, uprawnienia i reguły
Warto od razu rozpisać role. Proces powinien przypisywać zadania do ról, a nie do nazwisk; nie do Tomka Kowalskiego, bo gdy Tomek zmieni stanowisko, pójdzie na L4 albo się zwolni, to proces przestanie działać. Wystarczy przypisać rolę „kierownikowi działu kosztowego”, a proces będzie działał dalej. LOGITO może pobierać dane użytkowników i strukturę podległości z Active Directory, więc firma nie musi utrzymywać ich w dwóch miejscach.
Do ról dochodzą reguły: progi kwotowe (do określonej kwoty akceptuje kierownik, powyżej dyrektor), terminy na każdy krok, zastępstwa, eskalacje i uprawnienia do podglądu dokumentów.
Do zapisu całości służy notacja BPMN 2.0. Diagram pokazuje zadania, decyzje, zdarzenia i tory poszczególnych ról w sposób zrozumiały zarówno dla biznesu, jak i dla IT. W LOGITO modelowanie procesów BPMN nie kończy się na rysunku do prezentacji, bo z diagramu powstaje działający workflow.
Krok 3. Zbuduj workflow i połącz go z systemami
Konfiguracja zamiast programowania
Gdy mapa jest gotowa, zaczyna się budowa. Na platformie low-code/no-code większość tej pracy polega na konfiguracji, a nie na pisaniu kodu. W LOGITO formularze, ścieżki akceptacji, reguły biznesowe i struktury dokumentów ustawia się bez programowania, w graficznym edytorze BPMN, w którym elementy przeciąga się myszą. Tam, gdzie standard nie wystarcza, zespół sięga po warstwę low-code: dodatkową logikę biznesową, niestandardowe scenariusze i skrypty integracyjne.

Ten podział ma bezpośredni wpływ na harmonogram. LOGITO przyjmuje, że około 80% procesów da się wdrożyć szybko i bez kodu, a pozostałe 20% wymaga dopasowania do realiów konkretnej organizacji. Narzędzie, które obsługuje wyłącznie pierwszą grupę, zablokuje projekt na wyjątkach z kroku 2. Z kolei budowa wszystkiego od zera w kodzie spowolni całe wdrożenie systemu workflow, łącznie z tymi 80%, które mogły działać po kilku dniach.
Pracę przyspiesza też start od gotowego modułu. LOGITO ma gotowe moduły dla najczęstszych procesów, takich jak faktury, umowy czy delegacje. Zespół nie zaczyna więc od pustej kartki, tylko dopasowuje istniejący workflow do mapy z poprzedniego kroku.
Integracje z ERP i innymi systemami
Workflow, który kończy się na akceptacji, a potem wymaga przepisania danych do ERP, rozwiązuje tylko połowę problemu – dlatego drugą częścią tego kroku jest integracja z systemami, które już działają w firmie. Wdrożenie systemu BPM nie wymaga ich wymiany. LOGITO integruje się m.in. z SAP, IFS, Comarch ERP XL i Comarch ERP Optima, Symfonią, WAPRO ERP i Microsoft Dynamics, a także z KSeF, e-Doręczeniami, podpisem elektronicznym i Active Directory.
Integracja przebiega według stałej kolejności:
- analiza: zespół sprawdza, z jakich systemów korzysta firma, jakie dane mają przepływać i czy wymiana ma działać w jedną, czy w obie strony;
- projekt: klient dostaje dokumentację i kosztorys do akceptacji;
- wdrożenie: zespół uruchamia integrację w środowisku testowym;
- testy: klient sprawdza integrację, a po jego akceptacji zespół przenosi ją na środowisko produkcyjne;
- opieka: zespół LOGITO utrzymuje, rozwija i modyfikuje integrację także po wdrożeniu.
Od strony technicznej połączenia opierają się na API, webhookach, komponentach do obsługi starszych systemów albo na narzędziach do orkiestracji, takich jak Azure Integration Services. Więcej o łączeniu aplikacji piszemy na stronie poświęconej integracjom z systemami IT.
Jedna praktyczna uwaga: nie każda integracja musi wejść w pierwszej wersji procesu. Jeśli połączenie z ERP wymaga dłuższych uzgodnień z dostawcą systemu, obieg może wystartować z ręcznym eksportem danych, a integracja dołączy w kolejnej iteracji. Działający proces za miesiąc daje firmie więcej niż idealny proces za pół roku.
Krok 4. Przetestuj różne ścieżki
Testy mają sprawdzić, czy proces działa we wszystkich sytuacjach z diagramu, a nie tylko w tej jednej, w której wszystko się zgadza. Dlatego scenariusze testowe najlepiej wziąć wprost z listy wyjątków spisanej w kroku 2. Każda brama decyzyjna na diagramie oznacza co najmniej dwie ścieżki do przejścia.
W LOGITO każdą ścieżkę można sprawdzić w środowisku testowym, bez ryzyka dla dokumentów na produkcji. Gotowy proces administrator publikuje jednym kliknięciem. Równie ważne jest wersjonowanie: gdy proces się zmienia, dokumenty, które są już w obiegu, kończą drogę według starej wersji, a nowe trafiają do nowej. Poprawka nie przerywa więc pracy w środku miesiąca, a firma zawsze wie, według jakich reguł obsłużono daną sprawę
Krok 5. Uruchom i mierz
Pierwsze uruchomienie warto ograniczyć do jednego działu, jednej spółki albo jednej lokalizacji. Taki start daje czas na poprawki, zanim proces obejmie całą organizację, a pierwsi użytkownicy pomogą potem kolegom z innych działów. W grupach kapitałowych to rozwiązanie szczególnie wygodne, bo w LOGITO każda spółka może mieć własną przestrzeń procesów, a administrator zarządza całością z jednego miejsca.

Ale pomiar procesu trzeba zrobić jeszcze przed startem nowego – bo jeśli firma nie wie, ile dziś trwa akceptacja faktury, to nie udowodni za trzy miesiące, że trwa krócej. Wystarczy wybrać kilka wskaźników powiązanych z celem ustalonym na początku projektu: czas od wpływu dokumentu do zamknięcia sprawy, liczba dokumentów zwracanych do poprawki, liczba spraw po terminie.
Po uruchomieniu te dane zbiera już platforma. W LOGITO panel KPI pokazuje czasy realizacji poszczególnych zadań, a mapy cieplne i analiza przebiegu procesu wskazują miejsca, w których dokumenty czekają najdłużej. Punktem odniesienia mogą być średnie wartości z różnych firm, w których wdrożono LOGITO: automatyzacja obiegu faktur oszczędza 30–50 minut na jednym dokumencie, obieg umów od 1 do 3 godzin na umowie, a wniosek urlopowy przechodzi cały obieg w kilka godzin zamiast 2–5 dni.
Dlaczego proces po wdrożeniu nadal powinien się zmieniać i ewoluować?
Pierwsze tygodnie pracy na działającym procesie ujawniają rzeczy, których nie było wcześniej widać: krok, który nic nie wnosi, brakujące powiadomienie, akceptację, którą wszyscy zatwierdzają bez czytania. Każda taka obserwacja to kandydat do poprawki.
Proces zmienia się też z powodów zewnętrznych: firma otwiera nowy oddział, zmienia strukturę albo progi akceptacji, a przepisy nakładają nowe obowiązki, jak KSeF czy e-Doręczenia. System, którego nie da się szybko dostosować, po roku czy dwóch zaczyna odstawać rzeczywistości i de facto staje się bezużyteczny. Pracownicy wracają wtedy do maili i Excela, a platforma staje się drogim archiwum.
Z czasem dochodzą kolejne procesy: gdy obieg faktur działa, w firmie szybko pojawia się pytanie o zamówienia, umowy albo delegacje. Klienci LOGITO zwykle aktywnie korzystają z 6–10 modułów, niektórzy z ponad 30, a wielu rozbudowuje system o kolejne procesy już po uruchomieniu. Przy wyborze platformy warto więc sprawdzić nie tylko to, jak szybko uruchomi pierwszy proces, ale także ile będzie kosztować dziesiąta zmiana. Ma to oczywiście wpływ na koszty LOGITO, ale tę kwestię dokładnie wyjaśniamy na stronie o licencjonowaniu.
Podsumowanie - Jak technologia low-code/no-code skraca kolejne iteracje?
W klasycznym projekcie IT każda zmiana procesu oznacza zgłoszenie, wycenę, kolejkę u programistów i nowe wdrożenie. Dlatego firmy często wolą nie ruszać działającego systemu, nawet gdy proces dawno wygląda inaczej.
W technologii low-code/no-code większość zmian wprowadza administrator procesów po stronie firmy; nowe pole w formularzu, inny próg akceptacji czy dodatkowy krok w ścieżce wymagają edycji procesu w panelu przez klikanie i przeciąganie pól, a nie zadania programistycznego. Dzięki temu prosty proces można w LOGITO uruchomić nawet tego samego dnia, a złożony obieg z integracjami w ciągu kilku dni roboczych. Programiści są potrzebni dopiero przy nowych integracjach i niestandardowej logice.
Z tego wynika nowy podział pracy: zespoły biznesowe projektują i poprawiają procesy, a dział IT integruje systemy i pilnuje architektury. Nie każda firma ma jednak od razu osobę, która przejmie administrowanie procesami – w takiej sytuacji zespół LOGITO może prowadzić administrację i kolejne zmiany, dopóki firma nie zbuduje własnych kompetencji, a potem przekazać jej stery.
Tak wygląda odpowiedź na obawę, od której zaczęliśmy – wdrożenie systemu BPM nie musi oznaczać wielomiesięcznego projektu zakończonego systemem, którego nikt nie odważy się zmienić. Całe wdrożenie platformy LOGITO trwa średnio 2–3 miesiące od podpisania umowy, a każdy kolejny proces i każda kolejna zmiana zajmują mniej czasu niż poprzednie.
Masz proces, który nadal działa ręcznie, w mailach lub Excelu? Umów konsultację i sprawdź, jak można odwzorować go w LOGITO.