Procesowanie dokumentów w firmie – co to jest i jak go zautomatyzować?

Procesowanie dokumentów obejmuje wszystkie czynności potrzebne do załatwienia sprawy: od przyjęcia dokumentu i odczytu danych, po decyzję osoby za nią odpowiedzialnej i archiwizację dokumentu. Automatyzacja pomaga przekazywać zadania właściwym osobom oraz sprawdzać, na jakim etapie znajduje się sprawa.

Z artykułu dowiesz się:
  • co obejmuje procesowanie dokumentów: rejestrację, odczyt danych, akceptacje, integracje i archiwizację,
  • jak elektroniczny obieg dokumentów ułatwia przydzielanie zadań i sprawdzanie ich statusu,
  • jak zaplanować automatyzację i mierzyć jej efekty.

Procesowanie dokumentów – co to właściwie znaczy?

 

Procesowanie dokumentów oznacza, że z każdym dokumentem wiąże się kilka zadań do wykonania: system rejestruje go i przekazuje odpowiedniemu pracownikowi, pracownik sprawdza dane albo podejmuje decyzję, a system zapisuje wynik i kieruje sprawę dalej. Bez automatyzacji wszystkie te kroki trzeba by wykonywać ręcznie.

Specjalista sprawdzający dane w arkuszu kalkulacyjnym i harmonogramie zadań na laptopie podczas elektronicznego obiegu dokumentów.

Zobaczmy to na przykładzie faktury: po wpłynięciu system rejestruje ją, odczytuje dane i sprawdza je; potem osoba odpowiedzialna za zakup potwierdza, że faktura zgadza się z zamówieniem, przełożony akceptuje koszt, a księgowość dostaje dane do dalszej obsługi. Dopiero gdy kwota się nie zgadza, to faktura idzie do wyjaśnienia, a nie zwykłą ścieżką.

Dwie różne firmy mogą obsługiwać ten sam rodzaj dokumentu inaczej, dlatego przed automatyzacją trzeba dokładnie rozpisać proces – ustal, kto w nim uczestniczy, jakie ma uprawnienia i ile ma czasu na zadanie. Zdecyduj też, co robić, gdy sprawa wymaga dodatkowego wyjaśnienia.

 

 

Procesowanie, skanowanie, digitalizacja i archiwizacja – jakie są różnice?

 

Skanowanie zamienia papierowy dokument w obraz cyfrowy, ale digitalizacja dokumentów obejmuje więcej, bo oprócz przeniesienia dokumentacji do postaci cyfrowej dotyczy też jej uporządkowanego przechowywania i późniejszego odnalezienia.

Pracownik, który skanuje umowę i zapisuje ją w folderze, tworzy jej cyfrową kopię, ale nadal trzeba ustalić, kto sprawdzi zapisy, kto je zatwierdzi i czy dokument został podpisany. Jeśli jednak rejestracja umowy uruchamia zadania dla właściwych osób, a system zapisuje decyzje i terminy, firma może sprawdzić przebieg sprawy.

Elektroniczny obieg dokumentów porządkuje ich przekazywanie między uczestnikami, natomiast procesowanie obejmuje również czynności wykonywane na danych i decyzje związane ze sprawą. W praktyce te pojęcia częściowo się pokrywają, a z samej nazwy systemu nie wynika, co da się w nim zautomatyzować. Więcej o korzyściach z elektronicznego obiegu dokumentów przeczytasz w podlinkowanym artykule.

 

 

Jak wygląda procesowanie dokumentu krok po kroku?

 

Rejestracja i pozyskanie dokumentu

 

Dokumenty wpływają pocztą, e-mailem, przez formularz lub z innego systemu; faktury można też pobierać z KSeF, a dokumenty papierowe – skanować. Przed uruchomieniem procesu firma powinna ustalić, które kanały on obejmie i kto zarejestruje dokumenty z każdego z nich (czyli: kto jest odpowiedzialny za ich rejestrację).

Podczas rejestracji system lub pracownik przypisuje dokumentowi podstawowe informacje, na przykład datę wpływu, nadawcę i rodzaj sprawy. System może też pomóc w wykryciu dokumentu, który został już wcześniej zarejestrowany, a jeśli pojawi się podejrzenie duplikatu, pracownik powinien porównać dokumenty przed podjęciem decyzji.

 

Odczyt i klasyfikacja danych: OCR i AI

 

OCR pozwala odczytać tekst ze skanu lub obrazu. Narzędzia wykorzystujące sztuczną inteligencję mogą dodatkowo pomagać w rozpoznaniu rodzaju dokumentu i wyodrębnieniu danych, takich jak numer faktury, nazwa dostawcy czy kwota. Jeśli dokument ma już uporządkowaną postać elektroniczną, dane można pobrać bez odczytywania obrazu – znacznie ułatwi to pracę, a na szczęście dziś już większość faktur ma formę elektroniczną.

Automatyczny odczyt jednak nie daje absolutnej pewności, że każda wartość jest poprawna (nawet jeśli 90% treści przepisze poprawnie). Jeśli skan ma słabą jakość, dokument ma nietypowy układ lub brakuje w nim informacji, pracownik tym bardziej powinien sprawdzić wynik. Firma powinna ustalić, które pola wymagają weryfikacji i kiedy dokument ma trafić do ręcznej kontroli – pozwoli to wychwycić błąd, zanim dane zostaną przekazane dalej.

 

Uruchomienie właściwego procesu

 

Po rozpoznaniu dokumentu system kieruje go do odpowiedniego procesu według ustalonych reguł. Jeśli będzie to faktura za materiały, to może trafić do osoby odpowiedzialnej za zakup, a umowa powiązana z tą fakturą – do działu prawnego. Pismo z terminem odpowiedzi można z kolei przypisać właścicielowi sprawy wraz z zadaniem przygotowania odpowiedzi.

Reguły mogą uwzględniać między innymi typ dokumentu, spółkę, oddział, dostawcę lub kwotę. Przed ich wdrożeniem warto sprawdzić, czy dane potrzebne do wyboru ścieżki są dostępne i wiarygodne. Jeżeli system nie potrafi ustalić odbiorcy, dokument powinien trafić do osoby, która go przydzieli.

 

Akceptacje, reguły i wyjątki

 

Na etapie akceptacji pracownicy sprawdzają dokument i podejmują decyzje zgodnie ze swoimi uprawnieniami. Ścieżka może zależeć np. od wartości kosztu, rodzaju zakupu czy jednostki organizacyjnej. Firma może ustalić terminy wykonania zadań, przypomnienia oraz zastępstwa na czas nieobecności.

Firma powinna również zaplanować obsługę wyjątków – przykładowo, faktura bez numeru zamówienia może wymagać uzupełnienia, a dokument z niezgodną kwotą może wrócić do osoby odpowiedzialnej za zakup. Uzasadnienie odrzucenia lub zwrotu wskaże, co trzeba poprawić. Pracownicy mogą później sprawdzić te działania w historii sprawy, bez przeszukiwania korespondencji i bez domyślania się, co zostało wykonane.

 

Integracje z ERP, KSeF, pocztą i innymi systemami

 

Integracje pozwalają przekazywać dokumenty i dane między narzędziami używanymi w firmie – połączenie z systemem ERP może służyć na przykład pobraniu danych kontrahenta lub przekazaniu zatwierdzonych danych faktury do księgowania; integracja z pocztą może z kolei pomóc w przyjmowaniu korespondencji, a połączenie z KSeF – w obsłudze faktur dostępnych w tym systemie.

Zakres wymiany trzeba ustalić osobno dla każdego wdrożenia. Firma powinna określić, który system jest źródłem poszczególnych danych, kiedy następuje ich przekazanie i jak pracownik dowie się o błędzie. Jeśli zapis do ERP się nie powiedzie, proces nie powinien sprawiać wrażenia zakończonego: potrzebny jest status błędu i sposób ponowienia operacji.

 

Archiwizacja, wyszukiwanie i historia zmian

 

Po wykonaniu zadań dokument i związane z nim informacje powinny być dostępne osobom z odpowiednimi uprawnieniami, dlatego oprócz samego pliku przydatne są dane opisowe, historia decyzji oraz informacja o miejscu dokumentu w procesie. Dzięki nim pracownik może wyszukać fakturę po numerze lub kontrahencie i sprawdzić, kto ją zaakceptował.

Zasady przechowywania, dostępu i usuwania dokumentów trzeba dostosować do ich rodzaju, obowiązujących przepisów oraz wewnętrznych wymagań organizacji. Sam dostęp do archiwum nie oznacza, że każdy pracownik powinien widzieć wszystkie dokumenty. Uprawnienia warto zaplanować już na początku projektu.

 

 

Które dokumenty warto procesować automatycznie?

 

Na początek dobrze wybrać dokumenty, które pojawiają się regularnie, przechodzą podobną ścieżkę i wymagają udziału kilku osób. Nie muszą być całkowicie jednolite: ważne, aby firma potrafiła opisać typowy przebieg oraz najczęstsze odstępstwa.

Dłonie pracownika piszącego na klawiaturze laptopa z widokiem cyfrowego interfejsu i zaakceptowanej faktury elektronicznej.

Do automatyzacji często dobrze nadają się:

  • faktury kosztowe, które wymagają opisu, potwierdzenia zakupu i akceptacji;

  • umowy, które przechodzą przez uzgodnienia, zatwierdzenie i podpisanie;

  • zamówienia i dokumenty zakupowe, których dane trzeba porównać z fakturą;

  • korespondencja przychodząca, którą należy zarejestrować, przydzielić i obsłużyć w terminie;

  • wnioski pracownicze, które wymagają decyzji przełożonego i przekazania informacji do właściwego działu.

W firmie wielooddziałowej przydatne może być też ujednolicenie sposobu rejestracji korespondencji przy zachowaniu różnych ścieżek dla różnych oddziałów. Chodzi o to, że w budownictwie proces może obejmować dokumenty powiązane z konkretną inwestycją, a w produkcji faktury i zamówienia przypisane do zakupów materiałów. W każdym przypadku warto zacząć od procesu, którego uczestnicy potrafią wskazać częste opóźnienia, błędy lub inne słabe punkty.

Firma nie musi automatyzować całego procesu od razu – może najpierw uporządkować rejestrację i akceptację faktur, a później rozbudować integracje lub dodać obsługę kolejnych typów dokumentów. Zakres prac powinien wynikać z potrzeb firmy i dostępności danych.

 

 

Co mierzyć po wdrożeniu?

 

Efekty wdrożenia można ocenić, porównując czas obsługi spraw, liczbę błędów i terminowość – przed zmianą i po niej. Żeby takie porównanie miało sens, firma powinna zebrać dane jeszcze przed uruchomieniem systemu – a później należy zestawiać wyniki dla tego samego rodzaju dokumentów i porównywalnych okresów.

Przydatne wskaźniki obejmują:

  • czas od wpływu dokumentu do zakończenia sprawy oraz czas poszczególnych etapów;

  • odsetek spraw zakończonych w uzgodnionym terminie, czyli zgodnie z przyjętym poziomem obsługi (SLA);

  • liczbę i udział dokumentów zwróconych do poprawy, błędnie odczytanych lub wymagających ręcznej interwencji;

  • liczbę spraw oczekujących na każdym etapie oraz czas ich oczekiwania;

  • liczbę dokumentów obsłużonych w danym okresie i udział przypadków, które przeszły standardową ścieżką.

Średni czas obsługi może ukrywać pojedyncze sprawy czekające wyjątkowo długo, dlatego warto sprawdzać również najstarsze zadania i porównywać podobne przypadki. Jeśli faktury regularnie zatrzymują się na akceptacji, przyczyną może być brak zastępstwa, niejasna odpowiedzialność albo zbyt wiele decyzji trafiających do jednej osoby. Samo przypomnienie nie rozwiąże każdego z tych problemów, ale wdrożenie pokaże, gdzie ten problem występuje.

Przy analizie błędów trzeba odróżnić pomyłkę w odczycie od błędu w dokumencie źródłowym lub problemu z integracją. Znając przyczynę, firma może zdecydować, czy poprawić jakość skanów, zmienić regułę kontroli czy uzgodnić sposób wymiany danych między systemami.

 

 

Jak platforma workflow wspiera procesowanie dokumentów?

 

Platforma workflow pomaga powiązać dokument z zadaniami, decyzjami i historią sprawy. Organizacja może określić ścieżki dla różnych dokumentów, przydzielać zadania oraz sprawdzać ich status. Połączenia z innymi systemami pozwalają rozszerzyć proces o wymianę potrzebnych danych.

Specjalistka pracująca przy stanowisku z trzema monitorami, zarządzająca zadaniami i procesami na platformie workflow.

LOGITO umożliwia modelowanie procesów, zarządzanie zadaniami oraz śledzenie operacji na dokumentach. Platforma wykorzystuje podejście low-code, dzięki któremu część rozwiązań można przygotowywać z ograniczonym udziałem programowania. Dostępne są również narzędzia AI, konkretne funkcje, integracje i zasady obiegu dobiera się do potrzeb danego wdrożenia – nie trzeba kupować pełnego pakietu razem z funkcjami, których się nie będzie potem używało. Szczegóły znajdziesz na stronach poświęconych technologii LOGITO oraz zastosowaniom platformy.

 

 

BPH TFI – case study

 

Przykładem jest wdrożenie LOGITO w BPH TFI. Projekt obejmował uporządkowanie przepływu korespondencji i ścieżek obiegu dokumentów oraz zarządzania zadaniami.

Wdrożony system obejmuje ewidencję pism przychodzących, wychodzących i wewnętrznych oraz obsługę spraw. Pracownicy korzystają również z bazy nadawców i rzeczowego wykazu akt. Za zarządzanie zadaniami odpowiada osobna część systemu, a powiadomienia e-mail informują pracowników o przydzielonych im zadaniach. W zakres wdrożenia weszły także raporty i elektroniczna archiwizacja dokumentów. Dzięki temu rozwiązanie obejmuje zarówno rejestrowanie korespondencji, jak i pracę nad sprawami, których ona dotyczy.

Umów prezentację LOGITO i zobacz, jak w Twojej organizacji uporządkować drogę dokumentu od wpływu do decyzji – tak, jak zrobiliśmy to w BPH.

Najczęstsze pytania

Nie. Dokument, który już ma postać elektroniczną, można wprowadzić do procesu bez skanowania. OCR przydaje się przede wszystkim wtedy, gdy dane trzeba odczytać z obrazu lub skanu.

Nie. Pracownicy mogą sprawdzać dane, zatwierdzać koszty i wyjaśniać niezgodności. Firma ustala, które czynności system wykonuje automatycznie, a które wymagają decyzji człowieka.

Tak, jeśli wybrane rozwiązanie i sposób wdrożenia przewidują odpowiednie integracje. Przed ich uruchomieniem firma powinna określić zakres wymiany danych oraz sposób obsługi błędów.

Dobrym kandydatem jest powtarzalny proces, w którym bierze udział kilka osób i występują możliwe do wskazania opóźnienia lub błędy. Może to być na przykład akceptacja faktur kosztowych albo obsługa korespondencji.

Automatyzacja ogranicza ręczne przepisywanie danych i przekazywanie dokumentów między pracownikami. Ułatwia też kontrolę terminów oraz sprawdzenie, na jakim etapie znajduje się sprawa.