System BPM, workflow czy DMS? Czym różnią się te rozwiązania i które wybrać?

Decyzja o cyfryzacji procesów zapadła, ale każdy dostawca nazywa swoje rozwiązanie inaczej: DMS, system workflow, platforma BPM. Zbyt wąskie narzędzie rozwiąże dzisiejszy problem, ale przy następnym procesie trzeba będzie szukać nowego. Porównujemy te trzy kategorie i podpowiadamy, którą wybrać.

Z artykułu dowiesz się:
  • Czym różnią się od siebie DMS, workflow i BPM
  • Jakie są główne zadania każdego z systemów
  • Kiedy wystarczy proste repozytorium (DMS)
  • Jak w prosty sposób zdiagnozować potrzeby Twojej firmy
  • Czym tak naprawdę jest low-code/no-code
  • Dlaczego warto wybrać jedną skalowalną platformę

 

Dlaczego BPM, workflow i DMS są ze sobą mylone?

 

Wszystkie trzy rozwiązania sprzedaje się z tymi samymi obietnicami: mniej papieru, szybsze decyzje, porządek w firmie. W dodatku z roku na rok granice między nimi się zacierają, bo systemy DMS zyskują moduły obiegu, a platformy workflow własne archiwa.

Do tego dochodzi język: w rozmowie „mamy workflow” może być zrozumiane jako ścieżka akceptacji faktur w programie księgowym, a „wdrażamy BPM” może być zrozumiane zarówno jako zakup oprogramowania, jak i porządkowanie procesów z pomocą konsultantów.

 

Najprościej rozróżnić te rozwiązania pytaniem, czym każde z nich zarządza:

  • DMS zarządza dokumentem: gdzie leży, kto ma do niego dostęp, która wersja jest aktualna;
  • workflow zarządza przepływem pracy: kto ma teraz zadanie, co stanie się dalej, kiedy mija termin wykonania;
  • system BPM zarządza całym procesem biznesowym: od projektu, przez uruchomienie, aż po pomiar i poprawki.

 

Każda kolejne narzędzie obejmuje szerszy obszar. Kłopot zaczyna się wtedy, gdy firma kupuje narzędzie z niższej warstwy, a oczekuje efektów z wyższej. Dlatego dobrze będzie uporządkować wiedzę przed wyborem najlepszego z nich.

 

 

Czym jest system DMS?

 

System DMS (Document Management System) to system do zarządzania dokumentami. Pozwala ustalić wszystko, co dotyczy samego dokumentu: gdzie jest umowa z danym kontrahentem, która wersja jest aktualna, kto może ją otworzyć. Jego podstawą są repozytorium, metadane, wersjonowanie, uprawnienia i wyszukiwarka. W Polsce DMS często występuje pod nazwą elektroniczny obieg dokumentów, w skrócie EOD, choć sam obieg to już krok w stronę workflow.

19.1 Czym jest system DMS_

DMS wystarczy, gdy głównym problemem jest bałagan w dokumentach, a nie w pracy wokół nich. Sekretariat, który rejestruje korespondencję, albo dział administracji, który archiwizuje umowy zgodnie z przepisami, dużo na nim zyska.

Ograniczenie DMS widać w chwili, gdy dokument ma przejść przez kilka osób. DMS pokaże, że faktura leży w repozytorium, ale nie przypisze jej do osoby zatwierdzającej, nie przypomni o terminie płatności i nie przekaże jej dalej. Szerzej opisaliśmy to

 

 

Czym jest workflow?

 

Workflow to przepływ pracy, czyli uporządkowany ciąg kroków: kto co robi, w jakiej kolejności i co dzieje się, gdy skończy. System workflow przenosi ten ciąg do oprogramowania – przypisuje zadania osobom lub rolom, wysyła powiadomienia, pilnuje terminów, uruchamia zastępstwa i zapisuje historię decyzji.

W DMS sprawdzisz, gdzie jest dokument, a w systemie workflow zobaczysz, co się z nim teraz dzieje i do kogo należy kolejny ruch.

Platforma workflow sprawdza się tam, gdzie procesy są powtarzalne i opierają się na regułach: obieg faktur kosztowych, akceptacja umów, wnioski urlopowe, delegacje, zamówienia wewnętrzne. Reguła może brzmieć na przykład tak:

 

Faktury poniżej 50 tys. idą do księgowości ➡️ faktura powyżej 50 tys. zł trafia do dyrektora finansowego ➡️ jeśli ten nie zatwierdzi jej w ciągu trzech dni lub ma ustawioną zwrotkę ➡️ faktura idzie do zastępcy

 

Workflow wykonuje jednak przepływy, które ktoś wcześniej zaprojektował, i pilnuje, żeby przebiegały zgodnie z regułami - nie pomoże ocenić, czy sam proces jest dobrze ułożony, tym trzeba zająć się jeszcze przed wdrożeniem. Rozwijamy ten wątek w tekście o tym, czym jest system workflow w firmie i jak działa.

 

Czym jest system BPM (BPMS)?

 

 

BPM (Business Process Management) to podejście do zarządzania firmą przez procesy. Organizacja opisuje, jak naprawdę przebiega praca, mierzy ją, usprawnia i powtarza ten cykl. System BPM, czyli BPMS (z ang. Business Process Management System), to oprogramowanie, które obsługuje ten cykl od początku do końca. Podstawy omówiliśmy w artykule o tym, czym jest BPMS.

19.2 Czym jest system BPM (BPMS)_

 

Cykl zarządzania procesem w systemie BPM ma cztery etapy:

  1. modelowanie: proces powstaje jako diagram, najczęściej w notacji BPMN 2.0, z zadaniami, rolami, zdarzeniami i bramkami decyzyjnymi;
  2. uruchomienie: diagram staje się działającym procesem, do którego trafiają prawdziwe sprawy i dokumenty;
  3. monitorowanie: system mierzy czas zadań, liczbę spraw w kolejce i miejsca, w których praca stoi;
  4. optymalizacja: na podstawie tych danych zespół zmienia proces i publikuje nową wersję

System BPM tym różni się od workflow, że obejmuje cały cykl – od zaprojektowania, przez uruchomienie, testy i monitorowanie, aż po optymalizację – a nie tylko wykonanie. Workflow zajmuje się samym wykonaniem, realizuje proces; BPMS pozwala go wcześniej zaprojektować, sprawdzić, zmierzyć i przebudować, gdy zmienią się przepisy, struktura firmy albo model biznesowy.

Systemy BPM mają też słabsze strony: klasyczne pakiety tej klasy bywają rozbudowane, wymagają analityków procesowych i długiego wdrożenia. Firma, która chce najpierw uporządkować obieg faktur, może kupić więcej, niż wykorzysta przez pierwsze lata. Wiele zależy też od dojrzałości procesowej.

 

 

DMS vs workflow vs BPM: najważniejsze różnice

 

Te trzy rozwiązania różnią się przede wszystkim tym, czym zarządzają.

 

Kryterium

System DMS

System workflow

System BPM (BPMS)

Czym zarządza

dokumentem

przepływem zadań między ludźmi

całym procesem biznesowym

Główne pytanie

Gdzie jest dokument i kto ma do niego dostęp?

Kto ma teraz zadanie i co dalej?

Jak przebiega proces i jak go usprawnić?

Kluczowe funkcje

repozytorium, metadane, wersje, uprawnienia, wyszukiwanie

ścieżki akceptacji, powiadomienia, terminy, zastępstwa, historia decyzji

modelowanie w BPMN, uruchamianie procesów, wskaźniki KPI, wersjonowanie procesów

Kto korzysta najczęściej

sekretariat, administracja, archiwum, księgowość

pracownicy i przełożeni zatwierdzający sprawy

właściciele procesów, dyrektor operacyjny, zarząd, IT

Co mierzy

liczbę i stan dokumentów

czas akceptacji, zaległe zadania

czas i koszt całego procesu, wąskie gardła

Typowe zastosowania

archiwum umów, rejestr korespondencji, e-faktury

obieg faktur, umowy, urlopy, delegacje

reklamacje, rozliczenia projektów, zamówienia między działami

Ograniczenie

nie prowadzi pracy wokół dokumentu

nie pomaga projektować ani mierzyć całego procesu

wymaga dojrzałości procesowej i dłuższego przygotowania

Coraz więcej platform łączy funkcje z dwóch albo trzech kolumn, dlatego przy wyborze ważniejsze od nazwy kategorii jest to, które wiersze tabeli dotyczą Twojej firmy.

 

 

Jak dobrać rozwiązanie do potrzeb firmy?

 

Zacznij od problemu, który chcesz rozwiązać, a nie od kategorii systemu.

 

Wybierz system DMS, jeśli najwięcej czasu tracisz na szukanie dokumentów, ich wersji i podpisanych egzemplarzy, a procesy wokół nich są proste i rzadko się zmieniają. Przykład: firma musi uporządkować archiwum umów i korespondencji przed audytem.

Wybierz system workflow, jeśli dokumenty są już w jednym miejscu, ale sprawy utykają między ludźmi. Faktury czekają na akceptację, nikt nie wie, kto zatwierdza wniosek, a terminy płatności mijają. Przykład: firma chce uruchomić obieg faktur kosztowych z kilkoma progami akceptacji zależnymi od kwoty i działu.

Wybierz system BPM, jeśli problem dotyczy całych procesów, które przechodzą przez kilka działów i systemów, a zarząd potrzebuje danych o ich czasie, kosztach i wąskich gardłach. Przykład: reklamacja wpływa przez sklep internetowy, przechodzi przez magazyn i dział jakości, a kończy się korektą w ERP.

 

Prosty test pokaże, czy Twoja potrzeba nie wykracza już poza jedną kategorię:

  • Czy ten sam dokument przechodzi przez więcej niż jeden dział? Jeśli tak, potrzebujesz co najmniej workflow.
  • Czy zarząd pyta o czas realizacji całych procesów, a nie pojedynczych akceptacji? Jeśli tak, potrzebujesz pomiaru, jaki dają systemy klasy BPM.
  • Czy w ciągu roku chcesz cyfryzować kolejne procesy? Jeśli tak, wybierz platformę, która obsłuży je bez zmiany systemu.

Pytania do dostawcy zebraliśmy w artykule o wyborze oprogramowania workflow.

 

 

Co jeśli firma potrzebuje dokumentów i procesów jednocześnie?

 

To częsta sytuacja w firmach z kilkoma działami; trzymając się przykładu z fakturą – faktura w takich firmach jest jednocześnie dokumentem, który trzeba zarchiwizować, zadaniem do zatwierdzenia i częścią procesu zakupowego. Co w takiej sytuacji?

19.3 Co jeśli firma potrzebuje dokumentów i procesów jednocześnie_

Firma może kupić osobno DMS, system workflow i narzędzie do modelowania procesów, ale wtedy każde z nich ma własne uprawnienia, bazę danych i integrację z ERP. Może też wybrać jedną platformę, w której dokumenty, ścieżki akceptacji i modele procesów mają wspólną bazę, uprawnienia i historię zmian. Tak działają dwie firmy, które korzystają z LOGITO.

 

Śnieżka: od obiegu dokumentów do procesu reklamacji

Fabryka Farb i Lakierów Śnieżka korzysta z LOGITO od ponad 15 lat. Wdrożenie zaczęło się od standardowych modułów elektronicznego obiegu dokumentów, uruchomionych po około trzech miesiącach.

Ale przy szerokiej ofercie produktów osobnym wyzwaniem okazały się reklamacje. Proces reklamacyjny zbudowano na module workflow, dlatego Śnieżka sama tworzy i zmienia procesy reklamacyjne. Klient indywidualny zgłasza reklamację przez stronę internetową, a hurtownia przez system zamówień; LOGITO wycenia reklamację automatycznie na podstawie wprowadzonych parametrów, informuje o decyzji SMS-em lub e-mailem i wymienia dane z systemem IFS. Pełną listę rozwiązań LOGITO wdrożonych w Śnieżce przeczytasz w naszym case study.

 

Motivation Direct: jeden ciąg od zlecenia do rozliczenia

Motivation Direct tworzy i prowadzi programy lojalnościowe dla wielu marek. Firma chciała zebrać w jednym miejscu dane sprzedażowe, kosztowe i projektowe. W LOGITO każdy projekt ma swoją kartę, a zlecenie, dokument kosztowy, zamówienie i końcowe rozliczenie tworzą jeden ciąg.

Po wdrożeniu firma ma 100% projektów rozliczanych automatycznie, a obsługa faktur i akceptacja kosztów zajmuje o 30% mniej czasu. Dokumenty kosztowe nadal trafiają do archiwum, ale są częścią procesu, z którego zarząd na bieżąco odczytuje rentowność projektów. A to nie wszystko – przeczytaj case study.

 

 

Low-code i no-code: sposób budowania systemu, a nie czwarta kategoria

 

Określenia low-code i no-code pojawiają się w ofertach DMS, workflow i BPM, ale nie tworzą czwartej, odrębnej kategorii, tylko opisują, jak system powstaje i jak się go zmienia: z gotowych komponentów, przy niewielkim udziale kodu (low-code), albo bez niego (no-code).

Przy wyborze znaczenie ma koszt zmiany, bo procesy zmieniają się razem z firmą i przepisami. W klasycznym wdrożeniu nowy próg akceptacji faktur czeka w kolejce, aż zakodują go programiści, a na platformie low-code zmienia go administrator biznesowy.

Low-code nie zastępuje oczywiście działu IT, bo złożone integracje, na przykład z ERP, mogą wymagać specjalisty. Rozwijamy ten wątek w artykule o platformie low-code.

 

 

Dlaczego skalowalność rozwiązania ma znaczenie?

 

Pierwszy proces rzadko jest ostatnim. Firma, która uporządkuje obieg faktur, często chce potem objąć tym samym systemem umowy, zamówienia wewnętrzne i reklamacje. Jeśli narzędzie wybrano pod jeden problem, każdy kolejny oznacza nowy system, nową integrację i nowe szkolenia.

19.4 Dlaczego skalowalność rozwiązania ma znaczenie_

W praktyce skalowalność platformy sprowadza się do dwóch pytań:

  • Czy nowy proces powstanie w tym samym środowisku? Jeśli tak, kolejne obiegi powstają z gotowych formularzy, ról i integracji.
  • Co dzieje się ze sprawami w toku? Przy wersjonowaniu procesów nowe sprawy trafiają do nowej wersji, a rozpoczęte kończą się według starej, więc zmiana nie zatrzymuje pracy.

 

Tak zbudowaliśmy LOGITO - to platforma workflow low-code/no-code z AI, która łączy trzy warstwy opisane w tym artykule:

  • Dokumenty - repozytorium przechowuje pliki z metadanymi i uprawnieniami, a platforma pobiera e-faktury z KSeF i obsługuje e-Doręczenia.
  • Workflow - platforma prowadzi ścieżki akceptacji, powiadomienia i zastępstwa, a integracje obejmują ERP, podpis elektroniczny i Active Directory.
  • Procesy - diagram BPMN w LOGITO jest od razu działającym procesem, który można przetestować przed publikacją, a panel KPI pokazuje czasy zadań i wąskie gardła.

Dzięki temu można zacząć od jednego obiegu i rozbudowywać system bez zmiany platformy.

 

 

Podsumowanie: DMS, workflow czy system BPM?

 

DMS porządkuje dokumenty, workflow prowadzi pracę między ludźmi, a system BPM pozwala zarządzać całym procesem: projektować go, uruchamiać, mierzyć i zmieniać. Przy wyborze liczy się to, czy system obejmie nie tylko dzisiejszy problem, ale też procesy, które firma będzie cyfryzować za rok lub dwa.

Nie wiesz jeszcze, czy wystarczy Ci DMS i workflow, czy potrzebujesz szerszej platformy? Umów demo platformy LOGITO i zobacz, jak dokumenty, ścieżki akceptacji i procesy zaprojektowane w BPMN działają w jednym systemie.

 

Najczęstsze pytania

System workflow realizuje zaprojektowany wcześniej przepływ pracy: przypisuje zadania, pilnuje terminów i zapisuje decyzje. System BPM obejmuje cały cykl zarządzania procesem, czyli modelowanie, uruchomienie, monitorowanie i optymalizację. Workflow wykonuje proces, a BPMS pozwala nim zarządzać.

BPMS to skrót od Business Process Management System. W anglojęzycznych materiałach spotkasz też formę BPM system, a w polskich nazwę system BPM. Chodzi o oprogramowanie, w którym procesy się modeluje (najczęściej w notacji BPMN), uruchamia, mierzy i zmienia.

DMS wystarczy, gdy problemem jest porządek w dokumentach, a procesy wokół nich są proste i stabilne. System BPM warto rozważyć, gdy procesy przechodzą przez kilka działów i systemów, często się zmieniają, a zarząd potrzebuje danych o ich czasie i kosztach.

Tak, jeśli od początku wybierzesz platformę, która obsługuje obie warstwy. Pierwszy obieg, np. faktur, uruchamiasz wtedy jako workflow, a kolejne procesy modelujesz w BPMN w tym samym systemie. Przy dwóch osobnych narzędziach taka zmiana oznacza zwykle migrację danych i nowe integracje.

Nie. Low-code i no-code ułatwiają zmiany w samych procesach: administrator biznesowy zmienia ścieżki akceptacji, etapy i formularze bez udziału programisty. Złożone integracje, na przykład z ERP, mogą wymagać specjalisty. Przed zakupem warto poprosić dostawcę, żeby na demo zmienił prawdziwą regułę, i sprawdzić, kto to robi oraz ile trwa.

LOGITO to platforma workflow low-code/no-code z AI, która łączy trzy warstwy: repozytorium dokumentów, obieg z akceptacjami oraz procesy modelowane w BPMN 2.0 z pomiarem czasu zadań. Firma może zacząć od elektronicznego obiegu dokumentów i dokładać kolejne procesy bez zmiany platformy.